TIẾT SU: V

 

V l loại văn, số tiếng trong cu c khi ba, bốn, năm nhưng thng dụng hơn cả l bốn tiếng.

C khi mở đầu như :

               B con c bc

               Lẳng lặng m nghe

               Ti ni ci v

               L v..........

Nhưng thng dụng hơn hết người ta hay dng lối mở đầu sau đy :

               Nghe vẻ nghe ve

               Nghe v.........

Về kỹ thuật của v th khng g b, thường chữ thứ hai v chữ thứ tư một Bằng, một Trắc, cn vần th thường l vần đui nhưng cũng c vần lưng, nếu vần đui th sau một cập cu lại đổi vần như :

               .............................

               Bnh Thuẩn sẵn SNG

Cc thứ bnh BN

               Kỉnh chư chấm BT

               Ai năng thng PHC

................................

Cn vần lưng th chữ thứ tư trn gieo vần vo chữ thứ hai cu dưới, v như vậy th mỗi cu c hai vần như :

.............................

               Hai chữ hiếu TỪ

               Sự TƯ trường CỮU

               Huynh HỮU đệ CUNG

               Phụ TNG phu HA

................................

Tm lại về vần trong V, nếu vần đui th cứ hai cu vần bằng lại tiếp theo hai cu kế l vần trắc hay ngược lại. Cn nếu vần lưng th mỗi cu mỗi đổi vần, số cu trong bi khng hạn định.

V rất thng dụng trong giới bnh dn, v kỹ thuật khng qu khắc khe, cu văn khng cần gọt dủa, khng c điển tch kh hiểu. V dng để kể hay tả một sự việc, nếu Ca dao c cng dụng điễn tả tnh cảm th V lại c cng dụng chm biếm. N l lợi kh sắc bn để giới cần lao dễ chm biếm hạng chủ nhn v tất cả giai cấp trong x hội nếu c nhn no ỷ quyền, cậy thế h hiếp họ, kẻ thế yếu sức c khng dm knh chống ở bề ngoi, th họ dng V để chm biếm v họ tin tưởng :

               Trăm năm bia đ cũng mn,

               Nghn năm bia miệng vẫn cn trơ trơ.

Th dụ như v X Cẩn do ng Din Hương ghi lại trong Php lm thơ :

               Nghe vẻ nghe ve

               Nghe v X Cẩn

               Xuống thời thơ thẩn

               Ở chốn thanh lu

               Chng bạn khng cầu

               Cứ theo xm điếm

                                       (Thầy gio Tn)

Sau đy l một bi v về cc thứ c :

               Nghe vẻ nghe ve,

               Nghe v loại c.

               No lng phỉ dạ,

               L con c Cơm.

               Khng ướp m thơm,

               L con c Ngt.

               Liệng bay thoăn thoắt,

               L con c Chim.

               Hụt cẳng chết chm,

               L con c Đuối.

               Lớn năm nhiều tuổi,

               L c Bạc Đầu.

               Đủ chữ xướng cu,

               L con c Đối.

               Nở mai tn tối,

               L c V Hai.

               Trăng nuốt bo dai,

               L c t Thịt.

               Di lưng hẹp kch,

               L c Lng Tong.

               Ốm yếu hnh dong,

               L con c Nhi.

Thiệt như lời vi,

L con c Linh.

*

C Knh c Ngạc,

C Nc, c Dưa,

C Voi, c Ngựa,

C Rựa, c Đao,

c so, Bnh Li,

Lăn hải, c Sơn,

Lờn Hơn, Thc Lc,

C Ngc, Dy Tho,

C R, c Sặt,

C St, c Tra,

Mề G, Di o,

C Cho, c Cơm,

C Mờn, c Mớn,

Sặt Bướm, Chốt Hoa.

C X, c Mập,

C Tấp, c Sng,

C Hồng, Chim Điệp,

C p, c Hoa,

Bng Dừa, Bng Xệ,

C Bẹ, Học Tr,

C Vồ, c Đục,

C Mục, L Đ,

C Thu, Trn L,

Bạc M, Bạc Đầu,

Lưỡi Tru, Hồng Ch,

L c Lnh Canh,

Chim snh, c biết,

C Giết, c M,

C Tr, c Lc,

C Nc, Thi Li,

Cha Voi, Cơm Lạt,

Bng Cc, Bng Ko,

Chim Heo, c Cht,

C c, c Chuồng,

C Duồng, c Chẻm,

Vồ Đm, Sặc Rằng,

Mi Đường, Bng H,

Tr M, Tr Vinh,

C Hnh, c Gộc,

C Cc, c Chy,

C Dy, c Duối,

C Đối, c Km,

C Chim, Bon Dược,

C Nược, c Người,

C Bui, c Ci,

C Nhi, Bả Trầu,

C Nu, c Dảnh,

Hủng Hỉnh, Tơi Bời,

C Khoai, c Mt,

C Tch, Nng Hai,

C Cầy, c Chy,

C Gy, c Ngn,

Tr Bn, c Ni,

Nc Ni, c H,

C Ngừ, Mang Rổ,

C Sủ, c Cam,

C Cm, c Dứa,

C Hố, c Lăng,

C Căn, c Viễn,

R Biển, Lẹp Xơ,

C B, chim Rắn,

C Phướng, Rng Rng,

Trn Bng, Trao Tro,

C Sọ, c Nhồng,

Lng Tong, Mộc Tch,

c phịch, Tr Bầu,

Bng Sao, Bng Trắng,

Cn Trảng, xanh kỳ,

C He, c Mại,

Mặt Quỷ, c Linh,

C Chnh, Ốc Gạo,

Thu o, C K,

C Ve, Lẹp Mấu,

Từ Mẫu, Thia Thia,

C B, Trn Mễ,

Đui , B Chan,

Nc Vng, c Ri,

C Lủi, Con C,

R Lờ, Tra Đấu,

Trạch Lấu, Nhm Co,

Tra Dầu, c Nhm,

c Nm, c Leo,

Ca Thiều, c Suốt,

C Chốt, c Phn,

C Diềng, c Lc,

C Mực, c Mau,

Chim Cu, c Huột,

Sọc Sọc, c Lầm,

C Rầm, c Thiểu,

Nhm Quo, Chim Gian,

C Ong, c Qut,

C Kết, Thiền Ni,

Bng Voi, t Hot,

C Chạch, c Mi,

Với 118 cu trong bi v ny, kể được chừng 190 loại c đồng v c biển ở Việt Nam.

Theo thể v c bi CHƠI QUẤC trong THNG LOẠI KHA TRNH số 2 năm 1888 của Trương Vĩnh K như sau :

               Muốn chơi với Quấc,

Th Quấc cho gi.

Muốn chơi với B,

Th B cho nhau.

Muốn chơi với Cau,

Th Cau cho tri.

Muốn chơi với li,

Th li cho bun.

Muốn chơi với mun,

Th mun cho đọc.

Muốn chơi với tc,

Th tc cho đầu.

Muốn chơi với cầu,

Th cầu cho đi.

Muốn chơi với khỉ,

Th khỉ cho liến.

Muốn chơi với liềng,

Th liềng cho thơm.

Muốn chơi với nơm,

Th nơm cho c.

Muốn chơi với n,

Th n cho chim.

Muốn chơi với ghim,

Th ghim cho đệm.

Muốn chơi với nệm,

Th nệm cho nằm.

Muốn chơi với rằm,

Th rằm cho trăng.

Muốn chơi với khăn,

Th khăn cho bịt.

Muốn chơi với mt,

Th mt cho xơ.

Muốn chơi với tơ,

Th tơ cho lụa.

Muốn chơi với đủa,

Th đủa cho cơm.

Muốn chơi với thơm,

Th thơm cho chỉ.

Muốn chơi với khỉ,

Th khỉ cho bần.

Muốn chơi với thần,

Th thần cho xi.

Đến khi thần ngồi,

Đến khi thần ni,

Đến khi thần đi,

Trả xi cho thần.

Trả bần cho khỉ.

Trả chỉ cho thơm.

Trả cơm cho đủa.

Trả lụa cho tơ.

Trả xơ cho mt.

Trả bịt cho khăn.

Trả  trăng cho rằm.

Trả nằm cho nệm.

Trả đệm cho ghim.

Trả chim cho n.

Trả c cho nơm.

Trả thơm cho liềng.

Trả liến cho khỉ.

Trả đi cho cầu.

Trả đầu cho tc.

Trả đọc cho mun.

Trả bun cho li.

Trả tri cho cau.

Trả nhau cho b.

Trả gi cho quấc.