Thời đại no, k ức nấy

 
bi: Đỗ Trung Qun
ảnh: Tư liệu L.V.L

 

Khi đặt những tấm post card của đường phố Si Gn 50 năm trước, hỏi chng thanh nin 22 tuổi con mnh: Hy ni nhanh, con ghi nhận điều g? Cu trả lời l chiếc xe Velo Solex v c gi (hẳn nếu cn sống đ thnh b cụ) với chiếc o di khc xa o di hm nay, Xe g lạ thế, o di ngộ nhỉ!. V đường phố, nh cửa, vỉa h v những vm me. Chẳng giống Si Gn by giờ t no! Đấy l nhận định tiếp theo của chng trẻ tuổi thế hệ ta thường gọi l 8X. Tất nhin! Đ hơn nửa thế kỷ rồi cn g, một người đang nhn lại cảnh quan Si Gn bằng k ức nghĩa l nhn lại sau lưng. Một người đang quan st Si Gn bằng ci nhn đương đại, thời đang lớn ln của mnh.

Ti c thi quen, ci th ring của mnh l thch nhn ngắm những ci g đ cũ, đ cổ (ni vui, tất nhin trừ b vợ). Phố cổ, nh cổ, qun x ngy xưa một thời đ qua lun mang theo cảm gic bồi hồi. Ti vẫn thch những vỉa h đ lt của Si Gn. Những vin đ xanh vung vắn đặt cạnh nhau, chừa một rnh rất nhỏ đủ cho ngọn cỏ hay một nhnh hoa dại bất ngờ mọc ln. Hay những vỉa h ximăng m thời gian đ phủ ln ấy những mảng ru xanh ẩm ướt vo ma mưa, nu kh vo ma nắng. C g đu, đấy chnh l những h phố thuở b mẹ đ dắt tay đi, hay l những vỉa h của con đường buổi trốn học l la phố ny phố khc tm nm những chm me chua tt tận trn cao. Những hng me đ lấy của ch học tr bao nhiu l đi dp khi nm me. Me khng rơi m dp cũng khng trở lại, bao nhiu lần đầu trần chn đất về nh. Những vỉa h Si Gn ấy, k ức của một đời người. Cn nữa, đấy l những biệt thự kiểu Php yn tĩnh ẩn mnh trn con đường vắng, sau cnh cổng im lm dưới tn l đầy hoa tm của một cy khế cổ thụ toả bng trước sn. Xem lại một hnh ảnh cũ nghĩa l ta đang để k ức dẫn ta đi, k ức đi khi tru chọc ta rằng Ci anh yu, ci anh thch nay khng cn nữa đu. Thế rồi ta thở di, ta hậm hực, c khi ta nổi cu, nhưng thời gian c bao giờ ngơi nghỉ, ruộng la cn trở thnh nương du huống chi đời người đi qua, đời phố cũng đi qua

Như chng trai trẻ hm nay đang yu những đại lộ rực sng những ma Noel, những ngy lễ tết. K ức của ta l chợ hoa Nguyễn Huệ, k ức của thế hệ hm nay rồi sẽ l đường hoa, vậy thi. Họ yu những con đường lu nghu cao ốc hay sẽ nhớ những vỉa h tan nt v đo xới, kẹt xe, lcốt ngột ngạt khi bụi m sau ny cũng sẽ thnh một phần k ức đời sống của mnh. Nhn ni về ci ngổn ngang đang lm mệt phờ một đ thị lớn như TP.HCM, ti muốn nhấn mạnh rằng khng tn trọng giao thng l khng tn trọng luật php, l phạm luật. Nhưng cậu b dắt tay đưa một b cụ, ng cụ qua đường m ta học trong Quốc văn gio khoa thư khi cn đi học, n l hnh vi đạo đức cần c, n khng phải luật đi đường.

C khi ti giận dỗi những người bạn kiến trc sư quen biết. Ti đổ lỗi cho họ những ci lỗi m chnh họ cũng thở than như mnh, đấy l vấn đề khc, phạm tr khc n thuộc ci quản l, ci quy hoạch đ thị m họ khng phải l người tham dự. Vậy k ức của những kiến trc sư hm nay l g? Một buổi tối ngồi c ph với vi kiến trc sư trẻ, cuộc tr chuyện xoay quanh chủ đề đ thị tương lai, khuynh hướng đương đại v thử hnh dung k ức của mnh vi chục năm nữa. C người ni k ức của tương lai sẽ l những sn vườn họ đ thiết kế hm nay, c người bảo sẽ l những to cao ốc họ thiết kế hm nay, c người sẽ l những penthouse tuyệt đẹp hm nay trn tt tận tầng cao của một chung cư cao tầng no đ Nếu by giờ ta khng tm cch bảo tồn những gi trị kiến trc được coi l di sản th trong ci k ức của tương lai ấy sẽ khng cn những con đường nho nhỏ đầy bng mt của vm me hay những biệt thự mu vi cũ vng của qu khứ. Tiếc thay! Nhưng thời đại no k ức đ.

N phải như vậy thi. Thế th ta cứ việc bồi hồi ngồi giở lại những hnh ảnh cũ thời mnh, cứ tha hồ hồi tưởng những gc phố tuổi thơ của mnh, cứ tự nhin tiếc nuối những g đ mất trong một phần đời tuổi trẻ của mnh. Cuộc sống, thời đại sống khng giống nhau, k ức khng giống nhau, niệm thẩm mỹ, ci đẹp cũng khng giống nhau, nhưng ta cần hy vọng. Lại hnh dung một người trẻ tuổi hm nay 50 năm sau cũng đặt những bức hnh thời đ sống của mnh hỏi đứa con 18 tuổi: Ni nhanh, con thấy g v nghĩ g?.