Người Việt New Orleans - Một Năm Sau KATRINA
New Orleans, thành phố theo kiến trúc văn hóa Pháp, nỗi tiếng với French Quarter, nhạc Jazz, đặc sản Cajun, Beignet va cafe Dumont. Đặc biệt nhất, tuần lễ hội Mardi Gras đă thu hút hàng triệu du khách đê’n tham quan hoặc quay cuồng trên đường phố Bourbon.
Người Việt New Orleans, đa số tập trung về khu Verseilles thuộc hưóng đông của ḍng sông Mississipi. Phần lớn ở khu Verseilles là người Công Giáo tỵ nạn năm 1975. Nơi đây được nồi tiếng trong cộng đồng người Việt hăi ngoại với khu chợ lộ thiên “chồm hổm” mỗi sáng sớm thứ bảy. Chợ bán toàn thức ăn tươi: thịt, cá, rau cải. Tôi tham dự chợ “chồm hổm” va`o giữa thập niên 80, lúc c̣n ờ San Jose. Khoảng thời gian vượt sóng t́m tự do của người Việt đến cao độ. Thời gian mà “cột đèn biết đi cũng đi” vượt biên, thời gian mà nhửng tiếng hát “Saigon ơi ta có ngờ đâu rằng, một lần đi là một lần vĩnh biệt...” hay “ ... em gửi về cho anh dăm bao thuốc lá, anh đốt cuôc đời cháy ṃn trên ngón tay...” đă làm rung rẫy trái tim người tỵ nạn trong nắng ấm của thung lũng hoa vàng. Thời điểm đó, tản bộ trong khu chơ vào buổi sáng mờ sương khi mặt trời vừa mới mọc, nh́n các bà đội nón lá họp chợ hoàn toàn không khí và kiểu cách như một chợ quê Việt Nam. Lúc đó, ḷng người ly hương cũng thấy ấm lại phần nào. Hiện tại khu Verseilles có hai cơ sở tôn giáo chính: Ngôi nhà thờ Thánh Nữ Vương Maria và trung tâm Phật Giáo Vạn Hạnh. Khu người Việt đông thứ hai nằm về hưóng đông của ḍng sông Mississipi, c̣n dược gọi la` khu West Bank. Khu này đa số theo Phât Giáo; hiện có hai ngôi chùa Bồ Đề và Liên Hoa.
Nạn lụt trong cơn băo Katrina cuối tháng tám, 2005 đă gây thiệt hại nặng nề cho phía đông New Orleans, trong đó có khu Verseilles. Khu West Bank, chỉ bị gío lớn làm hư hại nhẹ. Một tháng sau Katrina, tôi đi West Bank đến chùa Liên Hoa, mang số tiền do những thân hữu phương xa gửi trợ giúp, đă thấy vài nhà hàng VN mở lại. Người địa phương đă trở về nhiều. C̣n khu Verseilles vần c̣n cô lập hoang tàn.
Quan sát hai bên xa lộ I-10, gần đến Verseilles; một năm sau Katrina, những trung tâm thương mại hoặc chung cư lớn vẫn c̣n vắng lặng, chưa được sửa chửa. Lác đác đó đây, vài tiệm tạp hóa nhỏ mở cửa để phục vụ một số ít hồi cư. Vào đường Chef Menteur đến khu vực Verseilles, h́nh ảnh đàu tiên tôi xúc đông là khoàng đất của cộng đồng người Việt, được dự định xây đền Quốc Tổ, giờ đây hoang tàn, cỏ mọc mênh mông [PV001]. Ghé vào một khu phố thương mại người Việt gần đó, duy nhất chỉ có nhà hàng “Ba Miền” đă mở, c̣n lại là băi đậu xe trống vắng. [PV002, 003, 004]. Nhà hàng này, bô’n năm trước, tôi và một số anh chị đại diện cộng đồng gặp bà Thượng Nghị Sĩ Hoa Kỳ Landrieu, lúc bà ra tranh cử nhiệm kỳ 2. Mục đích của bà là kiếm phiếu của người Việt gốc Mỷ; mục đích của chúng tôi là đ̣i hỏi quyền lợi cho cộng đồng. Tôi đi lang thang trong băi đău xe, tưởng nhớ trước đây một năm, đông đăo người qua lại, giờ th́ hoang vắng đ́u hiu. Mùi hôi śnh lầy nước đọng vẫn c̣n phảng phất như những lần đi qua kinh lạch Saigon.
Tôi dừng lại trước cồng chùa Vạn Hạnh. Chùa đươc thành lập khoàng 7 năm dưới sự hướng dẩn của Ḥa Thượng Thích Trí Hiền ở Dallas, Texas. Cổng tam quan và chánh điện đang xây cất dỡ dang [PV005]. Hôm nay chùa tổ chức đại lễ Vu Lan. Buôỉ lề được tổ chức tại pḥng họp của chùa dưới sự tham dự của Phật Tử VN và một số ngướ Hoa Kỳ tổng cộng khoảng gần 200 người. Sư cô Minh Tâm được mời nói chuyện và hướng dẫn lễ Vu Lan. V́ có sự hiện diện những người bạn Hoa Kỳ, sư cô nói chuyện về ư nghĩa buổi lễ bằng tiếng Anh rất tự nhiên và lưu loát [PV006]. Anh Thông [PV008], Gia Trưởng Gia Đ́nh Phật Tử VH và cũng là thành viên Ban Hướng Dẫn Trung Ương GĐPT Viet Nam- Hoa Kỳ, cho biết, sư cô đă tốt nghiệp cao học và đang theo học chương tŕnh Tiến Sĩ tại Washington, DC. Trong màn tŕnh diễn văn nghệ “cây nhà lá vườn”, chị Trưởng giới thiệu tŕnh bày hoàn cảnh các em thanh thiếu niên một năm qua không sinh họat hay tập dượt cho chương tŕnh văn nghệ, nên khi hát bài “Ơn đức sinh thanh”, các em vừa hát vừa đánh vần, chị xin quan khách niệm t́nh vổ tay ủng hộ cho. Lời chân t́nh đó của chị Trưởng nói lên thực trạng sinh hoạt của tổ chức môt năm qua. Trườc khi chính lễ tụng kinh Vu Lan, các em Oanh Vũ tŕnh bày vũ điệu Dâng Hoa Cúng Phật [PV009].
Sau buổi lề, quí Phật Tử va` quan khách được mời dùng bửa cơm chay thịnh soạn. V́ số lượng ngướ xếp hàng cho phần ăn c̣n nhiều, tôi ăn vội một bánh ngọt cho đỡ đói, rời chùa lái xe qua nhà thờ Nữ Vương Viet Nam Maria.
Con đường trước khi vào nhà thờ là một trung tâm thương mại VN lớn khác. Nơi đây hàng quán nhộn nhịp hơn khu phố ‘Ba Miền’ [PV014]. Nhà thờ Nữ Vương Viet Nam Maria tọa lạc trên một khuông viên rộng lớn [PV010]. Cộng đồng Thiên Chúa Gíao Viet Nam đă có mặt ở New Orleans từ thời tỵ nạn 1975. Giáo dân hiện nay tính đến vài ngàn hầu hết cư ngụ chung quanh nhà thờ. Tháng ba, 06 vừa rồi, ông bác quen rũ tôi đến thăm người bạn đồng hương của bác, hiện là Chủ Tịch cộng đoàn Công Giáo ở đây. Tôi có dịp lái xe ṿng quanh xóm đạo. Con đường gia đ́nh ông CT đang ở, cách nhà thờ chừng hai con đường nhỏ, trông xơ xác. Nhà có người ở, nhà không; cỏ hoang cao moc um tùm. Đ̣ đây là những băi rác đày ngập. Xe hơi bị lụt lâu ngày rĩ xét nằm bất động bên lề. Ông bác bảo, căn nhà người bạn tuy đă dọn dẹp, chùi rữa nhiều lần; nhưng mùi ẩm mốc vẫn c̣n thoang thoảng, v́ nước lụt lâu ngày đă thấm vào tường, vào cột.
Tôi đến nhà thờ Nữ Vương Viet Nam Maria vào khoảng 2 giờ chiều, nên không có dịp tham dự thánh lễ mỗi sáng Chủ Nhật. Tôi viếng thăm một nhóm thanh nam và nữ trè đang sinh hoạt trên sân khấu [PV011]. Tôi may mắn nói chuyện với Mai đến từ Garden Grove , California [PV012] và Eugene đến từ Boston [PV013] vài phút mặc dù hai cô rất bận rộn trong sinh hoạt với các bạn. Mai cho tôi biết cô và bốn người bạn không quen biết trước ở tiểu bang khác nhau, sau khi tốt nghiệp đại học làm việc thiện nguyện cho một tổ chức không vụ lợi. Các cô đươc gửi đến New Orleans một năm hoặc dài hơn sinh hoạt với người Việt địa phương nhằm mục đích khuyến khích giới trẻ trong khu vực thiên tai, hay hoàn cảnh khó khăn trở lại đời sống b́nh thường. Những sinh hoạt cuối tuần trong tổ chức tôn giáo, đoàn thể tránh cho giới trẻ tụ tập vô bổ dẫn đến sự suy nghĩ hay hành động không lành mạnh. Mai sinh trưởng, lớn lên ở quận Cam trong gia đ́nh Phật Giáo và đă sinh hoạt Phật Tử từ c̣n thơ. Bây giờ Mai, Eugene sống chung với một gia đ́nh Thiên Chúa ḥa đồng trong cuộc sống và hoàn cành của họ. Nhiều bạn trẻ như Mai, Eugene khác t́nh nguyện qua những vùng đất c̣n lạc hậu nghèo đói như Phi Châu, Trung Quốc, Ấn Độ kể cả Việt Nam để gieo rắc niềm hy vọng mới cho tuổi trẻ lớn lên ở nhũng nơi bất hạnh.
Tôi giă từ New Orleans lái xe về Baton Rouge, ḷng rất phấn khởi về tuổi trè thế hệ thứ hai Việt như Mai và Eugene. Một thiếu nừ Mai đă rời bỏ cái nôi sinh sống an lành, hạnh phúc, vui nhộn của Little Saigon. Một Eugen rời bỏ Boston, các cô đang chịu đựng ngoài trời giữa mùa hè rực lửa và ẩm ướt New Orleans cho lư tưởng sống cao đẹp. Các cô như đóa hoa Hồng rực rỡ t́nh thương. Ước ǵ quê hương Việt Nam ḿnh có hàng triệu hoa Hồng như thế...
Như Không
Chủ Nhật 13 tháng tám, 2006