Gốc  cội tiếng Sign

*

Nh văn, nh khảo cổ Vương Hồng Sễn, thn phụ l khch tr, thn mẫu người Khmer, sinh qun ở Sc Trăng, theo học ở Chasseloup-Laubat v sinh sống nhiều năm ở Sign, cho nn sự khảo cứu v giải thch của Vương tin sinh trong quyển Sign năm xưa rất tường tận. Tuy nhin, cũng cn c người muốn chứng cứ, ti liệu xc minh r rng, hợp l dễ chấp nhận hơn. Nhơn đọc lại bo cũ, thấy bi ny nn chp lại, để cho ai c quan tm đến nguồn gốc tn Sign được biết thm.C vi từ như Saigon, Kinh đ Nam Kỳ, Cao mn, Xim l những danh từ được dng thời Php thuộc trong xứ Nam Kỳ.

Ngy 24-6-2011 - HAT

Lu nay mấy nh quan tm quan tm nghin cứu cội rễ Kinh đ Nam kỳ phải ph khng biết bao nhiu th giờ m cũng khng tm ra manh mối.

Theo thường th hai chữ đ do bởi 2 tiếng Annam Thầy gn thnh lập nn, dịch ra Php văn l Maitre Kapoch. Tuy vậy ngưi ta khng hiểu gốc ngọn tiếng đ ở đu đến; v vậy m ngăn trở bước đường của người c lng tm kiếm để biết.

Đối với sự ny hnh như ng Ptrus K cắt nhĩa như thế ny.

Khi xưa c ng thầy thuốc hay l thầy php Cao min chi đ; danh tiếng lẫy lừng ở nơi một ci lều tranh xung quanh che khuất nhữn cy gn. C lẽ l v khng biết tn ng thầy, hay l tn Cao mn kh ku, nn chi họ mới gọi la Thầy gn. V tiếng Thầy l tn họ tặng mấy ng lm thuốc, hoặc lm ph php, cn Gn  l những cy mọc xung quanh nh ổng.

C nhiều người lại tin rằng trong tiếng Saigon c chũ Si nghĩa l cy để chụm lửa v tiếng Gn l Kapock, nn chi họ ni rằng xứ mnh hồi đ c nhiều cy gn lắm nn gọi l Sign nn Kinh đ Nam kỳ do đ m c tn. Lấy l m suy nghĩ th bởi sự trng thinh m họ bịa đặt vậy chớ khng thể cho l trng được.

Xứ ta lc bấy giờ khng phải thiếu st cy chụm lửa m phải dung tới cy gn l cy kh thổi cho chy. Lời giải của ng Ptrus K cng nhừng người so snh tiếng ni (linguiste) khng  thể lm cho ta hiểu r được gốc rể của Kinh đ Nam kỳ.

By giờ, trước hết ta nn biết coi ci chỗ Sign chiếm cứ uồi đ ở chỗ no ?

Hồi chng ta cn tự trị th Thầy gn l gồm cả tỉnh Cholon v những chỗ phụ thuộc ở chung quanh. Lc bấy giờ kinh đ Nam kỳ ku l Bến Ngh hay Bến Thnh tiếng Php gọi Debarcadire du Bufflonou de la Citadelle.

Tiếng Thầy gn đổi lại l Cholon sau khi nhờ một cuộc bun bn ở đ rất thạnh vượng.

Người Quảng đng ku Thầy gn (Cholon) l Tthi Ngoann, tiếng ta gọi l Đề Ngạn người Phước kiến v Triều chu ku l Thist Counn tiếng ta gọi l Trạch qun.

Nhưng sự ku tn như thế nghe ra tri trại giống tiếng Thầy gn. Mấy chữ đ n khắc trong con dấu của mấy ng Bang trưởng ở trong Cholon by giờ; cn ở Saigon lại c chữ khc l Ty Cống. Ty đọc l Ts Kong.

Theo li của người Cao mn cư ngụ ở Tr vinh th kinh đ gọi l Pry NKrr, chữ Pry dịch l rừng, Nkrr l nước c vua (royaume) cn chữ Krr nếu tch ring ra th dịch l Gn.

By giờ ta xy qua hai chữ Bến Ngh l chỗ hm nay nhượng lại cho Saigon. Dn Cao mn hồi đ ku l Pryt Klkrr. Tiếng Pry l Bến Klkrr l Ngh, do đ m sanh ra tiếng Bến Ngh.

Mới nghe thong qua chi cho khỏi ta lầm nhận Pryt Klkrr l Pry Nkrr hay ngược lại.

C lẽ v sự ngộ nhận đ m họ lầm Pryt Klkrr l Bến Ngh  với Pry Nkrr l rừng trong nước c vua l chỗ khng phải của Kinh đ Nam kỳ ngy nay. Suy theo sự lẫn lộn đ th ta c thể cho ci tn trn tức Pryt Klkrr được đng cht t.

Trong khi ni chuyện v nhứt l khi ni mau, ta thường hay bỏ bớt chữ giữa hay l ni m khng được r, nn chi cũng c thể tin v đ m tiếng Pry Nkrr hay l Pryt Klkrr lầm nhận l Pry Krr hay l Pryt Krr l rừng hay sng gn.

Chữ Pry với Pryt nghe ni chuyện th kh m phn biệt được lắm. Cũng c lẽ v thế m mnh nghe ra l Thầy rồi, Krr l Gn tức l Thầy Gn.

Từ đy nhẫn ln l lời của những nh nghin cứu by tỏ kiến vậy thi, chớ khng ai dm nhận lời mnh l đng được.

Theo lời ng Ha thượng Thạch Inh ở cha Salatro lng Phương trạch, tổng Tr nham thượng (Trvinh) l một ng gi năm nay c trn 70 tuổi rất tinh thng đạo Phật, ni rằng: Dn Cao mn thường gọi Kinh đ Saigon l Pry Nkorr (cũng như lời đ ni trn). Nhưng muốn cho đng nữa th n^n ku l Pryt krr (rừng gn) tiếng Xim dịch l Cai ngon. Cai l Bụi Ngon l Gn. ng Thạch Inh lại ni người Lo ni cng viết cũng l một thể như vậy.

Nếu lời chỉ gio của ng Ha thượng Thạch Inh l đng th tn Saigon sanh ra bởi chữ Cai ngon m hm nay ty gọi l Saigon m ta cn c người gọi Thầy Gn đ.

Khổng Tuyn thuật

(Trch Phụ Trương Đuốc Nh Nam số 64 ngy Thứ hai 3 Juillet 1933)